Kambr

Jest to okres rozpoczynający w dziejach Ziemi erę paleozoiczną. Nazwa okresu pochodzi od łacińskiej nazwy północnej Walii, Cambria. Tam skały kambryjskie poznano najwcześniej, tam też znajdują się Góry Kambryjskie.

W skałach wczesnego kambru odkryto pierwsze skamieniałości organizmów posiadających szkielet. Ze względu na ich ilość, zróżnicowanie i nagłe pojawienie się, mówi się o "kambryjskiej eksplozji życia". Od początku kambru przetrwały do naszych czasów: gąbki, ramienionogi, przodkowie współczesnych grup mięczaków, jednotarczowce. Niektóre grupy, np. trylobity, przetrwały do końca paleozoiku, w kambrze przeżywając prawdziwy rozkwit. Stawonogi te opanowały większość morskich środowisk. Żyły na powierzchni dna lub ryły tuż pod jego powierzchnią, część z nich wykształciła długie kolce, dzięki którym były unoszone w toni morskiej. Ze 140 rodzin trylobitów rozpoznanych w paleozoiku, ponad 90 zostało znalezionych właśnie w kambrze.

Pierwsze zwierzęta zasiedlały wyłącznie płytkie morza, skupiając się na dnie lub tuż pod jego powierzchnią. W toni morskiej unosiły się nieliczne planktoniczne trylobity i organizmy przypominające dzisiejsze meduzy.
W morzach kambryjskich po raz pierwszy pojawiły się budowle przypominające współczesne rafy. Głównymi budowniczymi tych struktur były archeocjaty - organizmy, spokrewnione z dzisiejszymi gąbkami, które występowały tylko w kambrze.
W środkowym kambrze pojawiły się pierwsze kręgowce. Ich znaleziska są sporadyczne, ale w skałach masowo występują ich maleńkie zęby (nazywane konodontami).

W początkach kambru większość kontynentów znajdowała się bardzo wysoko nad poziomem morza. Jednak wraz z postępującym podnoszeniem się światowego poziomu morza obszary te były stopniowo zalewane. Z końcem kambru na mapie naszego globu znajdował się olbrzymi kontynent Gondwana (składający się głównie z dzisiejszej Afryki, Ameryki Południowej, Półwyspu Arabskiego i Indyjskiego oraz Australii) i szereg mniejszych: Laurencja, Syberia i Baltika.